تاریخ معاصر افغانستان

مقدمه

وقتی تاریخ افغانستان را مورد مطالعه قرار دهیم خواهیم دید که یکی از کشور های با
پیشینه چندین هزار ساله تاریخی است که نام های مختلفی را در خود داشته است.آریانا
نامیست آشنا در ذهن هر افغان و آریائی ها کسانی بودند که در افغانستان امروزه تمدن
خویش را پایه گذاری نموده و بنا نمودند.
در طول دوران تاریخ خویش افغانستان نام های را برای خود داشته است. آریانا اولین نام
این سرزمین بوده و حدود )1011( سال باالی این سرزمین بکار رفته است و بعداً آریانا به
خراسان تبدیل شده و حدود 1011 سال به این نام یاد گردیده است و در اوایل قرن نوزدهم
نام افغانستان را بخود گرفته است. روی این منظور بعضاً از همسایه های افغانستان و بعضی از
نویسنده گان، تاریخ افغانستان را از زمان احمد شاه ابدالی میدانند و تاریخ آریانا و خراسان
را به افغانستان مربوط نمیدانند. بخاطر بهتر شناختن تاریخ کشور عزیز مان افغانستان بر ما
الزم و ضروری است که بصورت دقیق تاریخ افغانستان را مورد مطالعه و بررسی قرار داده و
واقعیت ها را دریابیم تا بتوانیم با دالیل موثق و استدالل درست جوابده آنعده اشخاصی باشیم
که میگویند تاریخ خراسان مربوط ما بوده و از افغانها نیست آنها اشخاصی اند که روی
اغراض سیاسی و فرهنگی که دارند هویت ملی و تاریخ افغانستان را زیر سوال میبرند تا
تاریخ آریانا و خراسان را مربوط خود گفته و پیشینه تاریخی تمدن چندین هزار ساله افغانها
را به خود نسبت بدهند
افغانستان کشوریست که از ایام قدیم یعنی از هخامنشی های فارس، کوشانی ها، یونانی ها
در زمان اسکندر مقدونی، صفوی ها، ساسانی ها، شیبانی ها، بابری ها، چنگیزیان، تیموریان،
اعراب و باالخره انگلیس ها و روس ها یعنی از قبل از میالد تا به امروز همیشه مورد تهاجم و
لشکر کشی بیگانگان قرار داشته است.
افغانستان با موقعیت سوق الجیشی و مهمی که دارد در قلب آسیا واقع شده و چهار راه
تمدنها بوده است که همیشه از شمال و جنوب و از شرق و غرب مورد تاخت و تاز قرار
گرفته است اما با آنهم از تمام امتحانات سخت رزمی و دالوری همیشه موفق بدر آمده و با
شجاعت و دشمن ستیزی درس مردانگی را به بیگانگان داده است.
تاریخ معاصر افغانستان تاریخ سرشار از فراز و نشیب است، افغانستان در دوران معاصر
وارد یک دوره جدید شده و تاریخ متفاوت را تجربه می کند؛ این تاریخ، قصه غلفت و
فرصت، قصه جنگ و بحران، حکایت عقب ماندگی و پیشرفت، حکایت خواب و بیداری
است. مطالعات این دوره تاریخ افغانستان نشانگر این است که این فراز و نشیب ها، این
فرصت و غفلت، جنگ و صلح، خواب و بیداری، متاثر از تحوالت بین المللی، تحوالت
منطقه ای، موقعیت افغانستان و نوع رفتار، نگاه و سیاست حکومت های معاصر کشور است.
مطالعه روی این حوزه ها می تواند در فهم و شناخت ما از فراز و نشیب های معاصر این دوره
از تاریخ افغانستان کمک کرده و با شناخت و عبرت گرفتن از جنبه های ضعیف و الگو
گرفتن از ابعاد مثبت آن ما را از خواب غفلت بیدار می سازد. مطالعه و درک تاریخ کشور،
در این میان تاریخ معاصر، اهمیت مهمی دارد؛ مطالعه آن، ما را در شناخت فرصت ها و
چالشها، شکاف های گوناگون ساختاری و قومی، اتفاقات نیک و بد، دستاورد ها و ناکامی
ها، تنوعات قومی- زبانی، عوامل عقب افتادگی و راه بیرون رفت از عقب افتادگی و فجایع
گذشته موثر و مفید واقع شده و در احیا و شکل دهی حافظه تاریخی ما کمک می کند.
بدون شناخت گذشته و فراز و نشیب های تاریخ کشور، رفتن به سویی ترقی و آبادانی دشوار
و دست نیافتنی است.
این لکچرنوت، تاریخ معاصر افغانستان را از سال 1171 – 1121 م )از به قدرت رسیدن
احمدشاه ابدالی تا زمان سقوط حکومت امان اهلل خان( را پوشش می دهد. لکچرنوت حاضر،
شامل یک مقدمه و هشت فصل بوده که در فصل های آن، به ترتیب، تحوالت و رویداد های
افغانستان در طی یک و نیم قرن بررسی گردید است